Góc nhìn hội nhập:

AEC không nên lo lắng về việc bị “chảy máu chất xám”

Mới đây, dựa trên nghiên cứu ấn phẩm Di chuyển và di cư của lao động có kỹ năng nghề: Thách thức và cơ hội cho Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC), bà Elisabetta - Chuyên gia Vụ Nghiên cứu kinh tế và hợp tác khu vực, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) - cho rằng: Nhận thức di cư của lao động có kỹ năng nghề làm tổn hại đến nguồn lực của quốc gia là sai lầm; Ý niệm "chảy máu chất xám" cũng đã lỗi thời. Do vậy các quốc gia ASEAN cũng không nên lo lắng.

AEC đã hình thành và vận hành, liên quan đến dịch chuyển lao động, có 8 lĩnh vực, ngành nghề được tự do di chuyển trong AEC. Trong xu thế hội nhập quốc tế, luân chuyển những nguồn lực nhất định, trong đó có luân chuyển lao động có kỹ năng nghề từ quốc gia này tới quốc gia khác là một đòi hỏi của quá trình phát triển. Tuy nhiên, xu thế này cũng không tránh khỏi những lo ngại về việc bị “chảy máu chất xám" (quốc gia này giành được nguồn chất xám bị chảy ra từ nước khác).

Tuy nhiên, theo bà Elisabetta, giả định về “chảy máu chất xám” là vô căn cứ. Các quốc gia Đông Nam Á (cả nơi cử đi và nơi tiếp nhận lao động) cần xóa bỏ ý tưởng này. Thay vào đó, cần nhìn nhận sự di chuyển của lao động có kỹ năng nghề như là chất xúc tác cho tăng trưởng kinh tế, bằng cách đưa ra những chính sách phù hợp có thể sẽ tối đa hóa được lợi ích từ lực lượng lao động trẻ, năng động và lành nghề của mình.

aec khong nen lo lang ve viec bi chay mau chat xam
Ảnh minh họa

Nhận thức sai lầm

Bà Elisabetta cho rằng, nhận thức di cư của lao động có kỹ năng nghề làm tổn hại đến nguồn lực quốc gia là sai lầm, vì 3 lý do:

Thứ nhất, nguồn cung lao động có kỹ năng nghề là không cố định. Người lao động đáp ứng các cơ hội của thị trường lao động bằng cách tích lũy ngày càng nhiều kỹ năng khác nhau, khả năng di cư bản thân nó đã là một động lực mạnh mẽ để các cá nhân đầu tư vào vốn con người. Thứ hai, không phải tất cả mọi người có được những kỹ năng mới với dự định di cư đều thành công. Thứ ba, những người đã di cư không phải là “mất đi”, mà khi trở về nước họ có thể mang những ý tưởng, kỹ năng và nguồn lực mới. Ngay cả khi không trở về, họ cũng hình thành những mạng lưới cộng đồng di cư, giúp mở ra cánh cửa đến với các cơ hội kinh doanh, thương mại và các thị trường lao động toàn cầu.

Để làm rõ nhận định trên, bà Elisabetta dẫn chứng: Năm 1993, Chính phủ Anh đã có một chính sách dựa trên nền tảng giáo dục chọn lọc hơn để tuyển dụng những người quốc tịch Nepan làm việc trong quân đội Anh. Do đây là cơ hội nghề nghiệp lương cao ở nước ngoài đối với nam giới ở Nepan, ngày càng nhiều người trong số họ vươn lên đáp ứng sự thay đổi này bằng cách hoàn thành bậc trung học. Tuy nhiên, số người được Chính phủ Anh tuyển dụng mỗi năm thì lại không thay đổi. Kết quả là tại Nepan, sự gia tăng nguồn vốn con người được phản ánh trong những cải thiện về chất lượng việc làm và mức lương.

Hay trong giai đoạn 2000-2007, Hoa Kỳ đã mở rộng đáng kể hạn mức visa cho các điều dưỡng viên di cư và gia đình của họ. Kết quả là, số lượng điều dưỡng viên tốt nghiệp ở Philippines (quốc gia xuất khẩu số lượng điều dưỡng viên lớn nhất trên thế giới) đã gia tăng từ 9.000 lên tới 70.000 người, không phải tất cả trong số họ đều có thể di cư tới Hoa Kỳ, dẫn tới sự gia tăng ròng trong nguồn cung điều dưỡng viên tại Philippines.

Nghiên cứu cho thấy rằng, lao động có kỹ năng nghề giúp thúc đẩy các nền kinh tế của quốc gia nơi họ chuyển đến bằng cách gia tăng lực lượng lao động, lấp vào khoảng thiếu hụt trong những ngành nghề hoặc công việc cụ thể, góp phần vào những sáng tạo mới, khởi nghiệp kinh doanh. Điều quan trọng là cần nhận thức được rằng, họ cũng tác động tới các cơ hội tại quê hương mình. Tác động này là gì sẽ phụ thuộc vào khả năng thay thế nguồn lực giữa hai nhóm. Ví dụ, các kỹ năng phân tích - toán học sẽ dễ dàng chuyển giao giữa các quốc gia hơn là các kỹ năng quản lý và truyền thông (vốn mang đặc trưng quốc gia và dấu ấn văn hóa). Không phải ngẫu nhiên mà lao động di cư có xu hướng tập trung nhiều hơn trong các ngành nghề đòi hỏi nhiều kỹ năng phân tích - toán học. Người lao động bản xứ sẽ đáp ứng bằng cách chuyển sang những kỹ năng bổ sung cho các kỹ năng được cung cấp bởi người lao động di cư (kỹ năng quản lý và truyền thông). Sự dịch chuyển này sẽ làm tăng tính bổ sung và giảm sự cạnh tranh giữa người di cư và người dân bản địa.

aec khong nen lo lang ve viec bi chay mau chat xam
8 lĩnh vực, ngành nghề lao động được tự do di chuyển trong AEC

Quan niệm lỗi thời

Những rào cản đang cản trở sự dịch chuyển kỹ năng bên trong ASEAN cũng lạc hậu như ý niệm về chảy máu chất xám. Khi chúng được dỡ bỏ, tiềm năng to lớn của đội ngũ lao động trẻ tài năng trong khu vực cũng sẽ được giải phóng, với những lợi ích làm thay đổi cuộc sống có tác động lâu dài cho nhiều thế hệ.

Elisabetta - Chuyên gia Vụ Nghiên cứu kinh tế và hợp tác khu vực, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB)

Sự bùng nổ Internet giữa thập niên 1990 đã dẫn tới gia tăng mạnh mẽ nhu cầu lao động trong lĩnh vực khoa học máy tính tại Hoa Kỳ. Cũng giống như trong các ví dụ trước, triển vọng di cư lao động khoa học máy tính đến Hoa Kỳ đã làm gia tăng lực lượng lao động trong ngành khoa học máy tính tại Ấn Độ giúp tăng tổng sản lượng công nghệ thông tin (CNTT) của Ấn Độ lên 5%. Người tiêu dùng ở cả Mỹ và Ấn Độ đều được hưởng lợi từ tổng sản lượng CNTT lớn hơn, dẫn tới giá thành thấp hơn của các sản phẩm CNTT. Thu nhập chung của cả hai nước tăng 0,36% nhờ dòng di cư các chuyên gia CNTT từ Ấn Độ sang Hoa Kỳ. Những lao động trong lĩnh vực khoa học máy tính của Ấn Độ không di cư được sang Hoa Kỳ đã gia nhập ngành CNTT đang gia tăng nhanh chóng tại quê nhà. Đến đầu thập niên 2000, những người Ấn Độ di cư đã trở về với các kỹ năng và mạng lưới kết nối mới. Điều này đã góp phần đưa cuộc cách mạng về CNTT bùng nổ do Hoa Kỳ dẫn dắt sang Ấn Độ và tới giữa thập niên 2000, Ấn Độ đã vượt qua Hoa Kỳ trong xuất khẩu phần mềm.

Bà Elisabetta cho rằng, không có lý do tại sao công thức thành công vừa nêu lại không thể được lặp lại trong AEC nếu tận dụng được tối đa lợi thế của sự dịch chuyển kỹ năng. Hiện tại, khu vực ASEAN đang dựa vào các Thỏa thuận Công nhận lẫn nhau về nghề nghiệp (MRA), bao quát 8 lĩnh vực nghề được quy định (kế toán, kiến trúc, nha khoa, kỹ thuật, y khoa, điều dưỡng, khảo sát, và du lịch). Nhưng định nghĩa về “lao động có kỹ năng nghề” luôn luôn biến động. Nó không còn gắn kết chặt chẽ với các nghề nghiệp chuyên môn được quy định và ngày càng liên quan tới các công việc trong lĩnh vực dạy nghề. Một khuôn khổ hiệu quả cho sự dịch chuyển kỹ năng phải đủ linh hoạt để đáp ứng nhanh chóng những nhu cầu của thị trường lao động.

Theo bà Elisabetta, để một khung dịch chuyển kỹ năng bất kỳ có thể hoạt động tốt, các quốc gia ASEAN phải xóa bỏ rất nhiều rào cản về kỹ thuật và chính trị (cả ở cấp quốc gia và khu vực) đang kìm hãm khả năng của lao động có kỹ năng nghề trong việc di chuyển nội vùng và làm những công việc mà họ được đào tạo. Những rào cản này bao gồm các yêu cầu pháp lý phức tạp đối với chủ lao động, các tiêu chuẩn ngặt nghèo về chuyển đổi bằng cấp và chứng chỉ đào tạo, thiếu khả năng mang theo các lợi ích an sinh xã hội, các quy định hạn chế nhập cư. Việc xây dựng các tiêu chuẩn chung của khu vực để điều tiết nhiều ngành nghề khác nhau cũng sẽ giúp xóa bỏ rào cản kỹ thuật đối với sự dịch chuyển kỹ năng.

Hiện tại, công dân của các quốc gia thành viên ASEAN không được hưởng quy chế ưu tiên khi nộp đơn xin thị thực làm việc ở các quốc gia ASEAN khác, họ có thể nhận thấy việc di cư tới các nước OECD hoặc các nước Vùng Vịnh là dễ hơn. Việc triển khai một hệ thống ưu đãi nhập cư dựa trên việc làm cho các công dân ASEAN sẽ giúp giữ lại nhiều người tài hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu giữa chủ lao động - người lao động, thúc đẩy năng suất bên trong khu vực.

Ngọc Quỳnh
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Mô hình làm việc kết hợp nâng cao hiệu suất của người lao động

Mô hình làm việc kết hợp nâng cao hiệu suất của người lao động

Theo nghiên cứu của Cisco, mô hình làm việc kết hợp đã cải thiện phúc lợi tổng thể, cân bằng giữa công việc và cuộc sống, nâng cao hiệu suất của người lao động.
Hơn 70 doanh nghiệp tuyển dụng 5.000 việc làm tại ngày hội tuyển dụng IUH

Hơn 70 doanh nghiệp tuyển dụng 5.000 việc làm tại ngày hội tuyển dụng IUH

Hơn 5.000 vị trí việc làm đã được 70 doanh nghiệp trong và ngoài nước trực tiếp phỏng vấn và tuyển dụng trong “Ngày hội tuyển dụng, việc làm năm 2022” tại IUH.
Tổng công ty Điện lực miền Trung thông báo tuyển dụng 70 lao động

Tổng công ty Điện lực miền Trung thông báo tuyển dụng 70 lao động

Tổng công ty Điện lực miền Trung (EVNCPC) vừa có thông báo tuyển dụng lao động vào làm việc tại các đơn vị trực thuộc.
Tin Covid-19 ngày 15/5: Giảm 301 ca bệnh Covid-19 so với ngày trước đó

Tin Covid-19 ngày 15/5: Giảm 301 ca bệnh Covid-19 so với ngày trước đó

Tính đến chiều tối ngày 15/5, trên Hệ thống Quốc gia quản lý ca bệnh Covid-19 ghi nhận 1.594 ca nhiễm mới, giảm 301 ca so với ngày trước đó.
Những đối tượng lao động được tăng lương từ 1/7/2022

Những đối tượng lao động được tăng lương từ 1/7/2022

Nếu đề xuất tăng lương của Hội đồng tiền lương Quốc gia được Chính phủ thông qua, những đối tượng lao động nào sẽ được tăng lương từ 1/7/2022?

Tin cùng chuyên mục

Tập đoàn CJ thành công khép lại “Dự án giáo dục trẻ em gái Việt Nam"

Tập đoàn CJ thành công khép lại “Dự án giáo dục trẻ em gái Việt Nam"

Nhằm nâng cao trình độ giáo dục và cơ hội nghề nghiệp cho các trẻ em gái dân tộc thiểu số Việt Nam, trong 3 năm vừa qua (2019 - 2021), Tập đoàn CJ đã triển khai “Dự án giáo dục trẻ em gái Việt Nam” tại 3 tỉnh: Hà Giang, Ninh Thuận, Sóc Trăng. Đến nay, dự án vừa kết thúc và gặt hái nhiều thành công.
Tăng lương tối thiểu vùng từ 1/7/2022: Lý do nhiều doanh nghiệp xin lùi thời hạn

Tăng lương tối thiểu vùng từ 1/7/2022: Lý do nhiều doanh nghiệp xin lùi thời hạn

Ngày 12/4/2022, hàng chục triệu lao động đang làm việc trong các công ty, nhà máy, xí nghiệp, hợp tác xã… khấp khởi khi hay tin Hội đồng Tiền lương quốc gia đã thống nhất đề xuất mức tăng lương tối thiểu vùng 6% từ 1/7/2022 để trình Thủ tướng Chính phủ quyết định. Tuy nhiên có nhiều doanh nghiệp lại xin lùi thời gian.
Tăng lương tối thiểu vùng: Hỗ trợ giảm áp lực cho doanh nghiệp

Tăng lương tối thiểu vùng: Hỗ trợ giảm áp lực cho doanh nghiệp

Sau khi chống chịu tác động từ dịch Covid-19, điều chỉnh lương tối thiểu vùng là nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của người lao động, song sẽ có ảnh hưởng nhất định tới sự phục hồi của doanh nghiệp. Vì vậy, cần tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ để tiếp sức, giảm áp lực cho doanh nghiệp…
BUILD-IT: Nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực 4.0

BUILD-IT: Nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực 4.0

Trong khuôn khổ chuỗi diễn đàn BUILD-IT 2022, thuộc Dự án USAID BUILD-IT do Đại học Bang Arizona thực hiện, ngày 15/4, Trường Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh phối hớp với Cơ quan phát triển quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tổ chức Diễn đàn “Phương pháp giảng dạy dựa trên các vấn đề thực tiễn - Applied Problem-based Learning (PBL)”.
Người lao động chịu tác động từ việc bị giảm lương

Người lao động chịu tác động từ việc bị giảm lương

Người lao động đang phải chịu tác động tiêu cực từ ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19 lên doanh nghiệp họ làm việc. Các tác động này bao gồm từ việc bị giảm lương từ dưới 10% đến hơn 50% và bị sa thải, chậm lương và cắt giảm nhân viên.
Nâng cao hiệu quả công tác đưa người lao động, chuyên gia đi làm việc ở nước ngoài

Nâng cao hiệu quả công tác đưa người lao động, chuyên gia đi làm việc ở nước ngoài

Đưa người lao động, chuyên gia Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài không chỉ đem lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Tuy nhiên, trong tình hình mới thì hoạt động này cần thay đổi để nâng cao hiệu quả.
Nghịch lý thất nghiệp cao, doanh nghiệp vẫn thiếu lao động

Nghịch lý thất nghiệp cao, doanh nghiệp vẫn thiếu lao động

Tỷ lệ thất nghiệp, thiếu việc làm vẫn cao, trong khi đó rất nhiều doanh nghiệp vẫn rơi vào tình trạng khó tuyển dụng lao động, nhất là lao động chất lượng cao, đáp ứng được nhu cầu công việc. Đó là thực trạng, cũng là nghịch lý diễn ra tại thị trường lao động quý I/2022.
Tăng lương tối thiểu vùng cần hài hòa lợi ích- Kỳ I: Người lao động mong chờ, doanh nghiệp thêm khó

Tăng lương tối thiểu vùng cần hài hòa lợi ích- Kỳ I: Người lao động mong chờ, doanh nghiệp thêm khó

Thông tin đề xuất tăng lương tối thiểu vùng lên 6% bắt đầu từ ngày 1/7/2022 được Hội đồng Tiền lương quốc gia chốt trình lên Chính phủ xem xét, quyết định khiến người lao động không khỏi vui mừng. Trong khi đó, cộng đồng doanh nghiệp (DN) lại bày tỏ sự lo lắng vì phải gia tăng chi phí trong thời điểm “ốm còn chưa khỏi hẳn”.
Tăng lương tối thiểu vùng cần hài hòa lợi ích- Kỳ II: Đừng để tăng lương trở thành gánh nặng chi phí

Tăng lương tối thiểu vùng cần hài hòa lợi ích- Kỳ II: Đừng để tăng lương trở thành gánh nặng chi phí

Việc đề xuất tăng lương tối thiểu vùng trong thời điểm này thể hiện sự quan tâm, chia sẻ của cơ quan chức năng với người lao động sau 2 năm chịu tác động của dịch bệnh. Tuy nhiên, cần có những giải pháp quản lý giá cả phù hợp, để tăng lương không gây ra “gánh nặng” chi phí với doanh nghiệp (DN) và người lao động.
Phối hợp hỗ trợ người lao động, phục hồi nhanh hoạt động sản xuất

Phối hợp hỗ trợ người lao động, phục hồi nhanh hoạt động sản xuất

Do tình hình dịch kéo dài, hiện nay, một bộ phận doanh nghiệp và người lao động vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong công việc và đời sống. Vì vậy, việc tăng cường các biện pháp hỗ trợ kịp thời hỗ trợ người lao động, đẩy nhanh phục hồi thị trường lao động, đáp ứng đủ lao động cho doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế đang hết sức cấp thiết.
Tuyển cộng tác viên online: Nhận diện chiêu trò lừa đảo tinh vi

Tuyển cộng tác viên online: Nhận diện chiêu trò lừa đảo tinh vi

Cùng với sự phát triển của thương mại điện tử (TMĐT), những chiêu trò biến tướng, lừa đảo khi tuyển cộng tác viên (CTV) làm việc online ngày càng phức tạp với nhiều thủ đoạn tinh vi.
Quý I/2022: Lao động có việc làm tăng nhanh nhưng thiếu bền vững

Quý I/2022: Lao động có việc làm tăng nhanh nhưng thiếu bền vững

Theo Tổng cục Thống kê, quý I/2022, tình hình lao động, việc làm có nhiều chuyển biến tích cực, tuy nhiên vẫn thiếu sự bền vững do số người có việc làm tăng nhanh nhưng chủ yếu ở khu vực phi chính thức.
IUH có thêm 04 chương trình đào tạo đạt chuẩn AUN-QA

IUH có thêm 04 chương trình đào tạo đạt chuẩn AUN-QA

Ngày 29/03/2022, Tổ chức mạng lưới các trường đại học Đông Nam Á (AUN) đã gửi thư chúc mừng Trường đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh (IUH), theo đó, IUH đã có thêm 04 chương trình đạt chuẩn AUN-QA, nâng tổng số chương trình đào tạo đã được đánh giá đạt chuẩn AUN-QA của nhà trường lên 12 chương trình.
Nỗi lo thiếu lao động

Nỗi lo thiếu lao động

Việc tiến tới bình thường hóa với dịch Covid-19, tạo điều kiện cho F0, F1 làm việc sẽ gỡ "nút thắt" trong thiếu hụt lao động mà doanh nghiệp đang gặp phải hiện nay.
Khởi động chuỗi dự án phát triển nhân lực 4.0

Khởi động chuỗi dự án phát triển nhân lực 4.0

Cốc Cốc - công ty công nghệ “Make in Việt Nam” vừa quyết định hợp tác cùng Trường Đại học Hoa Sen khởi động chuỗi dự án phát triển nhân lực 4.0.
Người lao động được hỗ trợ tiền thuê nhà

Người lao động được hỗ trợ tiền thuê nhà

Hai đối tượng được nhận hỗ trợ là người lao động đang làm việc trong doanh nghiệp và người lao động quay trở lại thị trường lao động, với mức 500.000 đồng/người/tháng và 1.000.000 đồng/người/tháng.
Đổi mới, nâng tầm công tác đào tạo nhân lực ngành logistics

Đổi mới, nâng tầm công tác đào tạo nhân lực ngành logistics

Đầu tư chất lượng đào tạo nguồn nhân lực logistics được xác định là yếu tố then chốt nhằm giúp các doanh nghiệp trong nước nâng cao hiệu quả hoạt động cũng như năng lực cạnh tranh của ngành logistics Việt Nam trên bản đồ ngành logistics thế giới.
Đà Nẵng: Nỗi lo thiếu hụt lao động biển

Đà Nẵng: Nỗi lo thiếu hụt lao động biển

Tại Đà Nẵng, từ đầu năm đến nay, hàng trăm con thuyền tại cảng cá Thọ Quang đang phải neo đậu ven bờ, không dám ra khơi vì ngư dân đang gặp khó khăn do ảnh hưởng từ dịch Covid-19 kéo dài, giá nhiên liệu tăng. Nhiều thuyền viên lựa chọn bỏ nghề, gây áp lực về thiếu hụt lao động biển địa phương…
"Cơn khát" lao động tại các doanh nghiệp sản xuất

"Cơn khát" lao động tại các doanh nghiệp sản xuất

Nhiều lao động không trở lại, công nhân mắc COVID-19 liên tục tăng cao khiến hàng loạt doanh nghiệp ở Đà Nẵng gặp khó trong sản xuất, đáp ứng đơn hàng của đối tác.
Trường Cao đẳng Công nghiệp và Xây dựng ký kết hợp tác với Công ty CP Du thuyền Đông Dương

Trường Cao đẳng Công nghiệp và Xây dựng ký kết hợp tác với Công ty CP Du thuyền Đông Dương

Ngày 25/3/2022, tại Trường Cao đẳng Công nghiệp và Xây dựng (Bộ Công Thương) đã tổ chức lễ ký kết thỏa thuận hợp tác giữa Trường Cao đẳng Công nghiệp và Xây dựng với Công ty Cổ phần Du thuyền Đông Dương về tăng cường gắn kết giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động