Thay đổi tư duy và chuẩn hoá để nông sản không bị “chữa cháy”

Trong 3 tháng đầu năm, thanh long, mít, bưởi, chuối, xoài… là những loại cây ăn quả chịu áp lực tiêu thụ lớn nhất. Sau thanh long, mít có thể sẽ cần hỗ trợ tiêu thụ. Để tránh rơi vào tình trạng chữa cháy như thời gian qua, chuẩn hóa là con đường duy nhất.

Sau thanh long, mít có thể sẽ cần hỗ trợ tiêu thụ

Nông sản của Việt Nam bước vào giai đoạn thu hoạch rộ, sản lượng có nhu cầu tiêu thụ là rất lớn. Tình trạng ùn ứ xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc bằng đường bộ qua các cửa khẩu biên giới phía Bắc trong thời gian vừa qua gây thiệt hại không nhỏ cho cả nông dân và doanh nghiệp.

Tại Diễn đàn trực tuyến "Thúc đẩy liên kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ rau quả" diễn ra ngày 13/1, ông Lê Thanh Tùng - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) - chia sẻ, suốt một tuần qua, Cục đã liên tục cập nhật, theo dõi sản lượng các loại cây ăn quả. Đề nghị các tỉnh phía Nam theo dõi, để chủ động liên kết tiêu thụ, tìm đầu ra cho sản phẩm. “Trong 3 tháng đầu năm, thanh long, mít, bưởi, chuối, xoài… là những loại cây ăn quả chịu áp lực tiêu thụ lớn nhất. Sau thanh long, mít có thể sẽ cần hỗ trợ tiêu thụ”, ông Tùng cũng nhận định.

sau thanh long, mít có thể sẽ cần hỗ trợ tiêu thụ.
Ông Lê Thanh Tùng - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) lo ngại sau thanh long, mít có thể sẽ cần hỗ trợ tiêu thụ

Dưới góc độ là một doanh nhân có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất, chế biến, ông Nguyễn Lâm Viên - Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Vinamit - cho biết, năm 2021, có 113 doanh nghiệp Việt Nam tham gia xuất khẩu và 110 doanh nghiệp Trung Quốc nhập khẩu sản phẩm mít. Tuy nhiên số lượng lớn chỉ tập trung phần lớn ở 5 cá nhân của Việt Nam và 3 cá nhân Trung Quốc. “Điều đó cho thấy, đây là cuộc chơi mang tính cá nhân của các thương nhân, thương lái Việt Nam và Trung Quốc. Nếu chúng ta không bắt tay, trao đổi với nhóm thương nhân này sẽ không nắm bắt được thông tin, tình hình diễn biến thị trường”, ông Nguyễn Lâm Viên nhận định.

Cũng theo ông Nguyễn Lâm Viên, để các doanh nghiệp Việt Nam có thể chuyển sang xuất khẩu chính ngạch là việc rất khó khăn. Hiện nay, các thương nhân Việt Nam sẽ đứng ra làm điểm thu mua và bán sang biên giới. Nếu không bán được sang biên giới thì họ sẽ không bán được cho ai khác. Từ nhiều năm qua, các doanh nghiệp Việt Nam dẫu biết đi đường biên mậu sang Trung Quốc sẽ bị o ép, khó khăn nhưng bắt buộc vẫn phải đi.

Để xây dựng những đầu mối trong nước kết nối thông tin thị trường Trung Quốc bằng đường biên mậu, thậm chí theo đường chính ngạch, ông Nguyễn Lâm Viên cho rằng, các địa phương cần xây dựng trung tâm đầu mối tiếp nhận, phân bổ thông tin tại các vùng trồng qua đó có thể kiểm soát vùng trồng cũng như kiểm soát thị trường.

Ùn ứ nông sản, tiêu thụ gặp khó, nhiều nguyên nhân và giải pháp đã được đưa ra trong rất nhiều các diễn đàn, hội nghị, hội thảo trong thời gian vừa qua. Trong đó, việc hầu hết các đơn vị chỉ tập trung vào xuất khẩu các sản phẩm hoa quả ăn tươi, mà không tập trung nhiều vào việc đưa các sản phẩm này vào các nhà máy chế biến để mở rộng kênh tiêu thụ. Đẩy mạnh chế biến sẽ giúp giảm áp lực tiêu thụ tại một thời điểm cũng được nhắc đến.

Về vấn đề này, ông Nguyễn Quốc Toản - Cục trưởng Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) - cho hay, trong 3-4 năm qua, công nghệ chế biến đang được quan tâm, không chỉ ở chính sách, mà ở cộng đồng doanh nghiệp. Từ năm 2018-2020, có đến 70 tổ hợp chế biến lớn với tổng đầu tư hơn 20 tỷ USD. Khâu chế biến quan trọng còn bởi đặc điểm của Việt Nam là nước có nhiều rau củ quả nhiệt đới, đa dạng về chủng loại. Dù vậy, tỷ lệ chế biến còn thấp. Mặt khác, công suất nhà máy chế biến mới 60%, do không đủ nguyên liệu.

Năm 2019, xuất khẩu thô là 90%. Đến năm 2020-2021, xuất khẩu qua chế biến là 30%, đó là bước tiến. Tỷ lệ này cần đẩy cao hơn nữa. Ở thị trường Trung Quốc, xu hướng giới trẻ là dùng sản phẩm sấy khô, sấy dẻo, ông Toản dẫn chứng và cho hay, năng lực sản xuất rau quả hàng năm của Việt Nam là 28 triệu tấn, trình độ công nghệ chế biến rau, quả ở mức “trung bình tiên tiến”. Năng lực sơ chế rau quả khoảng 30%. Đây là vấn đề cần có giải pháp căn cơ.

Thay đổi tư duy để xuất khẩu đạt hiệu quả

Chia sẻ tại diễn đàn, ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) - cho biết, hiện nay Việt Nam chủ yếu xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc tập trung ở Móng Cái (Quảng Ninh), Lạng Sơn và Lào Cai. Ưu điểm của việc xuất khẩu qua đường bộ là phù hợp với số lượng nhỏ, cơ động, từ nhà vườn lên thẳng biên giới. Nhược điểm là năng lực thông quan thấp, dễ bị ùn tắc khi vào chính vụ. “Do chính sách điều tiết biên mậu của Trung Quốc nên một số loại nông sản tập trung vào cửa khẩu phụ Tân Thanh, Lạng Sơn mặc dù có thể đi cửa khẩu quốc tế. Việc ùn tắc hiện nay do tác động kép - trái cây vào vụ và Trung Quốc siết chặt kiểm soát hàng hóa để phòng chống Covid-19”, ông Trần Thanh Hải nêu vấn đề.

Đối với đường biển, ông Trần Thanh Hải cho biết, Việt Nam xuất hàng hóa, nông thủy sản cần sử dụng container lạnh. Ngược lại, nhập hàng khô từ Trung Quốc bằng container thường nên gây ra mất cân đối, thiếu vỏ container lạnh, bắt buộc phải nhập vỏ container lạnh rỗng từ Trung Quốc hoặc từ những nơi khác về.

Bên cạnh đó, hàng hóa vận chuyển bằng container lạnh đòi hỏi phải có ổ cắm điện trên tàu cũng như ở cảng, bãi để duy trì nhiệt độ thấp. Khi nhu cầu xuất khẩu cao, số lượng ổ cắm điện sẽ không đủ để đáp ứng. Đây là những vấn đề mà các doanh nghiệp Việt Nam cần tính toán theo hướng lâu dài.

Tháng 11/2021, Việt Nam xuất khoảng 1.400 container lạnh từ TP.HCM đi Trung Quốc. Tháng 12/2021 tăng lên trên 4.000 container. Ông Trần Thanh Hải thông tin, nhu cầu vận chuyển dịch chuyển đến từ việc ùn tắc đường bộ nên các doanh nghiệp chuyển sang đường biển. Đó là tín hiệu rất mừng vì các doanh nghiệp đã bắt đầu quan tâm chuyển sang đường biển. Tuy nhiên trong bối cảnh khó khăn chung của vận tải biển trên toàn thế giới, các chủ tàu thường ưu tiên hàng khô hơn hàng lạnh vì hàng khô giá trị cao hơn, lại không phải bảo quản nghiêm ngặt như hàng lạnh.

Còn đối với xuất khẩu đường sắt đi Trung Quốc, từ tháng 2/2020, đường sắt Việt Nam đã khai thác tàu container lạnh liên vận quốc tế từ ga Yên Viên lên ga Đồng Đăng sang ga Bằng Tường. Bình quân mỗi tháng vận chuyển được 100 container, có tháng đạt 180-200 container.

Ông Hải cho biết, dù đi đường bộ, đường biển hay đường sắt, các mặt hàng của Việt Nam đều phải đáp ứng được những yêu cầu từ phía Trung Quốc về các vấn đề về an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật, truy xuất nguồn gốc (vùng trồng, cơ sở đóng gói) và đóng gói, nhãn mác. Theo đó, để có thể chuyển đổi xuất khẩu từ đường bộ sang đường biển một cách hiệu quả, người nông dân cũng như người tiêu dùng Việt Nam cần thay đổi tư duy, từ bỏ thói quen để tiêu thụ ổn định, giảm bớt rủi ro. Bên cạnh đó phải thay đổi khách hàng, thiết lập lại mạng lưới bán hàng. Các địa phương cần phát huy hơn nữa sự chủ động trong thông tin, hướng dẫn cho nông dân và thương lái để thay đổi phương thức giao dịch theo hướng bền vững, ổn định, giảm rủi ro. Cần kết nối từ sớm, từ xa. Quy hoạch các kho lạnh, kho mát cho nông sản. “Đây là lúc để nông dân, thương lái, doanh nghiệp quyết định thay đổi. Và Covid-19 là một áp lực, một chất xúc tác cho quá trình thay đổi này”, ông Trần Thanh Hải nhấn mạnh.

Thực tế, trong thời gian vừa qua, tiêu thụ nông sản nói chung và trái cây nói riêng luôn rơi vào tình trạng “chữa cháy”. Thay đổi cách tiếp cận liên quan đến chế biến nông sản bởi tính chất mùa vụ của nông sản Việt Nam điều này đặt ra các phương thức liên quan tới quản trị vùng trồng, dựa theo thể chế, cũng như yêu cầu chất lượng, truy xuất nguồn gốc của sản phẩm. Trái cây cần có một giấy khai sinh cụ thể, chi tiết, đầy đủ, minh bạch. Quản trị chất lượng từ gốc là yếu tố then chốt. “Chuẩn hóa là con đường duy nhất để đương đầu với những khó khăn, ngặt nghèo hiện tại. Những doanh nghiệp có kinh nghiệm trên thương trường hãy giữ kết nối, chia sẻ kinh nghiệm để đưa rau, quả Việt Nam tới xa hơn trên trường thế giới. Hy vọng, công nghệ chế biến rau củ quả sẽ chiếm một thị phần ngày càng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu, phấn đấu đạt 30-40% tổng giá trị”, ông Toản nhấn mạnh.

Nguyễn Hạnh

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Kết nối doanh nghiệp Việt Nam - Latvia

Kết nối doanh nghiệp Việt Nam - Latvia

Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam - Latvia sẽ được tổ chức vào ngày 31/5 tới .
Kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa giảm tốc trong nửa đầu tháng 5

Kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa giảm tốc trong nửa đầu tháng 5

Kim ngạch xuất nhập khẩu có dấu hiệu suy giảm trong nửa đầu tháng 5. Tuy nhiên, kết quả này chưa ảnh hưởng nhiều đến hoạt động xuất nhập khẩu nói chung.
21 khuyến nghị giúp giảm ùn tắc tại cảng Cát Lái

21 khuyến nghị giúp giảm ùn tắc tại cảng Cát Lái

Việc giảm ùn tắc tại cảng Cát Lái sẽ tạo thuận lợi cho thương mại quốc tế, góp phần giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh trong khu vực và trên thế giới.
FSIS công nhận 19 nhà máy chế biến cá tra được xuất khẩu vào Mỹ

FSIS công nhận 19 nhà máy chế biến cá tra được xuất khẩu vào Mỹ

Theo Nafiqad, FSIS vừa công nhận thêm 6 nhà máy chế biến cá tra của Việt Nam, đưa số nhà máy của Việt Nam được phép xuất khẩu vào Mỹ này lên con số 19.
Xuất khẩu thanh long vào Australia và New Zealand: Khai thác cơ hội mới

Xuất khẩu thanh long vào Australia và New Zealand: Khai thác cơ hội mới

Thanh long là một trong số mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam vào thị trường Australia và New Zealand

Tin cùng chuyên mục

Hiệp định RCEP tạo “đường bay thẳng” cho xuất khẩu điều

Hiệp định RCEP tạo “đường bay thẳng” cho xuất khẩu điều

Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) đã mở ra cơ hội cho ngành điều tăng cường chế biến sâu, nâng cao giá trị, mở rộng thị trường xuất khẩu.
Xuất khẩu vải thiều kỳ vọng tăng trưởng ở những thị trường khó tính

Xuất khẩu vải thiều kỳ vọng tăng trưởng ở những thị trường khó tính

Trong khi doanh nghiệp dự kiến sản lượng xuất khẩu vải thiều tăng khoảng 30%, tại các nhà vườn, giá vải thiều cũng cao hơn năm ngoái từ 10-20%.
Xuất nhập khẩu duy trì đà tăng hai con số

Xuất nhập khẩu duy trì đà tăng hai con số

Kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước duy trì đà tăng cao sau 4 tháng đầu năm, ở cả chiều xuất khẩu và nhập khẩu hàng hoá.
Hơn 11.200 tấn hàng hóa xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Bắc Luân II từ khi thông quan quan trở lại

Hơn 11.200 tấn hàng hóa xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Bắc Luân II từ khi thông quan quan trở lại

Việc thông quan hàng hóa tại Cửa khẩu cầu Bắc Luân II đã dần khôi phục trở lại theo trong điều kiện đảm bảo an toàn phòng, chống dịch Covid-19.
Thêm 2 doanh nghiệp đủ điều kiện xuất khẩu cá tra vào Liên minh kinh tế Á - Âu

Thêm 2 doanh nghiệp đủ điều kiện xuất khẩu cá tra vào Liên minh kinh tế Á - Âu

Cơ quan Kiểm dịch động thực vật Liên bang Nga (FSVPS) vừa bổ sung thêm 2 doanh nghiệp thủy sản vào danh sách được phép xuất khẩu vào Liên minh kinh tế Á – Âu.
Xuất khẩu tôm sú sang thị trường Bắc Âu: Tiềm năng lớn

Xuất khẩu tôm sú sang thị trường Bắc Âu: Tiềm năng lớn

Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển, kiêm nhiệm Bắc Âu cho biết, các thị trường tiêu thụ tôm sú lớn nhất ở châu Âu gồm chợ đầu mối, chợ đầu mối thủy sản...
Cách nào gia tăng kim ngạch xuất khẩu nông lâm sản tại thị trường Hoa Kỳ?

Cách nào gia tăng kim ngạch xuất khẩu nông lâm sản tại thị trường Hoa Kỳ?

Dư địa mở rộng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản tại thị trường Hoa Kỳ rất lớn, doanh nghiệp cần có sự chuẩn bị và nắm rõ các tiêu chuẩn phía bạn yêu cầu.
Xuất nhập khẩu hàng hóa diễn biến như thế nào những tháng cuối năm?

Xuất nhập khẩu hàng hóa diễn biến như thế nào những tháng cuối năm?

Tình hình thế giới có nhiều biến động, giá nguyên nhiên vật liệu tăng cao… được nhận định sẽ ảnh hưởng tới hoạt động xuất nhập khẩu từ nay đến cuối năm.
Nhiều dư địa cho xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ tại thị trường Hoa Kỳ

Nhiều dư địa cho xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ tại thị trường Hoa Kỳ

Chiếm 60,4% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam trong 4 tháng đầu năm 2022, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu gỗ lớn nhất.
Thị trường Nhật Bản tăng nhập khẩu trái chuối từ Việt Nam

Thị trường Nhật Bản tăng nhập khẩu trái chuối từ Việt Nam

Việt Nam là thị trường cung cấp trái chuối lớn thứ 7 cho thị trường Nhật Bản trong 3 tháng đầu năm 2022.
Ngành Công Thương: Hướng tới mục tiêu xuất nhập khẩu bền vững

Ngành Công Thương: Hướng tới mục tiêu xuất nhập khẩu bền vững

Giai đoạn qua, xuất nhập khẩu được đánh giá là một trong những điểm sáng của ngành Công Thương và nền kinh tế đất nước khi kim ngạch giữ vững đà tăng trưởng.
Xuất khẩu gốm sứ mỹ nghệ: Cách nào để gia tăng thị phần?

Xuất khẩu gốm sứ mỹ nghệ: Cách nào để gia tăng thị phần?

Xuất khẩu gốm sứ mỹ nghệ quý I/2022 tăng 22,6% so với cùng kỳ năm trước. Các hiệp định thương mại tự do đã và đang mở ra nhiều cơ hội cho ngành hàng này.
Xuất khẩu hoa tươi Việt Nam bắt đầu có chỗ đứng ở Nhật Bản

Xuất khẩu hoa tươi Việt Nam bắt đầu có chỗ đứng ở Nhật Bản

Năm 2021, kim ngạch nhập khẩu hoa tươi của Nhật Bản là 65,3 tỷ yen (tương đương 528 triệu USD) trong đó nhập khẩu hoa tươi từ Việt Nam là 45 triệu USD.
Xuất khẩu nông sản: Bộ Công Thương khuyến cáo điều gì?

Xuất khẩu nông sản: Bộ Công Thương khuyến cáo điều gì?

Để đẩy mạnh xuất khẩu nông sản, Bộ Công Thương cho rằng cần sớm chuyển xuất khẩu sang chính ngạch, tức là tuân thủ toàn bộ các quy định của nước nhập khẩu.
Xuất khẩu hàng hóa vượt 120 tỷ USD, xuất siêu cao

Xuất khẩu hàng hóa vượt 120 tỷ USD, xuất siêu cao

Hết tháng 4, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tăng trưởng cao (tăng 16,5%), đạt 122,48 tỷ USD – theo thông tin được Tổng cục Hải quan công bố.
Xuất khẩu gạo Việt Nam vượt mốc 1 tỷ USD, giá bán áp đảo gạo Thái

Xuất khẩu gạo Việt Nam vượt mốc 1 tỷ USD, giá bán áp đảo gạo Thái

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) cho biết, 4 tháng đầu năm, xuất khẩu gạo của Việt Nam có đà hồi phục ấn tượng, giá trị xuất khẩu vượt mốc 1 tỷ USD. Đặc biệt, giá gạo của Việt Nam duy trì ở mức cao hơn so các với các nước như Thái Lan, Ấn Độ.
Xuất khẩu hạt tiêu sang thị trường EU quý I tăng 92,9%

Xuất khẩu hạt tiêu sang thị trường EU quý I tăng 92,9%

Hiệp định EVFTA đang được các doanh nghiệp tận dụng hiệu quả khi kim ngạch xuất khẩu hạt tiêu sang thị trường EU trong Quý I/2022 tăng 92,9%.
Bức tranh xuất khẩu hàng hóa: Nhìn từ các địa phương lọt Top xuất khẩu

Bức tranh xuất khẩu hàng hóa: Nhìn từ các địa phương lọt Top xuất khẩu

Bức tranh xuất khẩu hàng hóa năm 2021 có nhiều gam màu sáng với kết quả tích cực, là sự nỗ lực lớn của các Bộ, ngành, doanh nghiệp và địa phương.
Xuất khẩu của Lâm Đồng tháng 4 tăng 42,62%

Xuất khẩu của Lâm Đồng tháng 4 tăng 42,62%

Kim ngạch xuất khẩu tỉnh Lâm Đồng tháng 4/2022 ước đạt 75,11 triệu USD, tăng 42,62% so với cùng kỳ năm trước.
Dự báo nhập khẩu thịt và các sản phẩm thịt sẽ không tăng đột biến

Dự báo nhập khẩu thịt và các sản phẩm thịt sẽ không tăng đột biến

Nhu cầu tiêu thụ sản phẩm chăn nuôi vẫn chậm trong khi nguồn cung trong nước dồi dào, dự báo, nhập khẩu thịt và sản phẩm thịt sẽ không tăng đột biến.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động