Triển lãm “Sắc xuân”: Hoài niệm thú chơi tranh xưa

20 bộ tranh tứ bình sắc màu rực rỡ, mang ý nghĩa sâu sắc về cuộc sống, như lời chúc bình an, hạnh phúc gửi đến mọi người, mọi nhà nhân dịp xuân mới; đồng thời giúp người xem tiếp cận khái niệm và tìm hiểu rõ hơn thú chơi tranh xưa được giới thiệu tại triển lãm “Sắc xuân” do Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam thực hiện từ nay đến hết tháng 2/2022.

Triển lãm “Sắc xuân” trưng bày 20 bộ tranh với các chủ đề: Tứ quý, tố nữ, tứ dân, bát tiên, tranh truyện và tranh lịch sử được lựa chọn từ bộ sưu tập tranh Tứ bình đang lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Tranh Tứ quý - Bốn mùa
Tranh tứ quý - bốn mùa

Tranh tứ bình là dòng tranh dân gian được sản xuất bởi làng tranh Đông Hồ, tranh Hàng Trống, tranh làng Sình, gồm 4 bức với nhiều loại, thể hiện nhiều ý nghĩa khác nhau.

Theo các nhà nghiên cứu, tranh tứ bình ẩn dụ cho bốn mùa trong năm, bốn giai đoạn trong cuộc đời, bốn giai thoại trong một câu chuyện, bốn vẻ đẹp khác nhau của các cô gái, các câu chuyện lịch sử, thiên nhiên, cây cối, chim muông, cảnh vật… Trên tranh thường có những câu thơ chữ Hán hoặc chữ Nôm, là những lời chúc phúc và mong muốn sự bình an phú quý. Cũng vì vậy, tranh tứ bình từ lâu đã được cha ông ta ưa thích treo trang trí trong nhà để đón xuân hoặc thờ phụng, tùy theo nội dung của mỗi bộ tranh.

Mỗi bức tranh tứ bình được xem như một tác phẩm nghệ thuật hoàn chỉnh, hài hòa, tươi mát và trữ tình. Qua các bộ tranh, hậu thế có thể hiểu được phần nào quan niệm về thời gian và sinh hoạt của người dân từ xa xưa. Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục - PGS.TS Bùi Hoài Sơn - cho biết: từ xa xưa, cứ đến giáp Tết, nhất là sau ngày cúng ông Công, ông Táo về trời, người dân Việt lại trang hoàng nhà cửa để đón Tết. Không hẳn chỉ là câu chuyện làm đẹp về mặt hình thức, việc làm này có ý nghĩa giáo dục truyền thống, tiếp nối hiện tại và tương lai.

Tranh Tố nữ
Tranh Tố nữ

Còn theo bà Vương Lê Mỹ Học, Phó Trưởng phòng Trưng bày - Giáo dục, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, thú chơi tranh ngày nay có sự tiếp nối các dòng tranh cổ xưa, như dòng tranh chủ đề tứ quý (bốn mùa), tố nữ, tứ quý bát tiên, tứ dân (ngư, tiều, canh, mục), hoặc tranh được trình bày theo thể liên hoàn rút từ các truyện tích như Nhị độ mai, Thạch Sanh, Truyện Kiều… “Triển lãm phản ánh cách thức truyền bá câu chuyện văn hóa, lịch sử của các thế hệ trước, với hy vọng lan tỏa tình yêu nghệ thuật, nét đẹp của thú chơi tranh, công phu, tao nhã và phù hợp với cuộc sống hiện nay”- bà Vương Lê Mỹ Học nhấn mạnh.

Trong các loại tranh chơi Tết của văn hóa vùng châu thổ Bắc Bộ, tranh dân gian Đông Hồ ra đời từ khoảng thế kỷ XVI và phát triển cho đến nửa đầu thế kỉ XX sau đó suy tàn dần. Đây là dòng tranh gắn bó và thể hiện sinh động xã hội người Việt, từ phong tục, tập quán đến sinh hoạt. Theo các nhà nghiên cứu, tranh Đông Hồ thời kỳ đầu phổ biến với tranh khổ nhỏ và in hoàn toàn. Khoảng cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, các họa sĩ bắt tay vào sáng tác dòng tranh đơn giản hơn về kỹ thuật và nội dung, phổ cập với nhiều người với các bộ Tố nữ tân thời, bộ tranh truyện, tứ quý, cá chép…

Các bộ tranh được ưa chuộng trước đây như tranh có đề chữ Hán, chữ Nôm trở nên khó tiếp cận công chúng. Nội dung tranh tứ bình trước thường theo các tích truyện, suy nghĩ của đạo Nho, của văn hóa Trung Quốc như tùng, cúc, trúc, mai. Sau này, tranh tứ bình phát triển và tiếp nối với chủ đề các loài hoa, loài chim, con vật mang tính thuần Việt hơn như hoa đào, hoa mai, quả vải, quả na…

Tranh Tứ dân - Ngư, Tiều, Canh, Độc
Tranh tứ dân - ngư, tiều, canh, độc

Tuy nhiên, hiện nay, tranh Đông Hồ nói chung, dòng tranh tứ bình nói riêng gặp nhiều khó khăn do bối cảnh xã hội thay đổi, nhu cầu, thị hiếu người dân cũng thay đổi theo. Trong bối cảnh dòng tranh này ngày càng ít phổ biến, nghệ nhân làm tranh hiện còn khá ít, thị hiếu của người dân không còn như xưa, PGS.TS. Bùi Hoài Sơn cho hay, cần cố gắng mang tinh thần của dòng tranh này đến xã hội đương đại, làm cho nó thêm sức sống mới. Bởi, tranh tứ bình nói riêng và tranh Đông Hồ nói chung là dòng tranh dân gian có giá trị, ý nghĩa, vì vậy mỗi người dân Việt Nam cần hiểu được các giá trị đó để gìn giữ văn hóa dân tộc.

Ngoài ra, theo PGS.TS. Bùi Hoài Sơn, cần chú trọng các giải pháp để người dân nhận thức đúng, đầy đủ hơn về giá trị, ý nghĩa của tranh dân gian nói chung, tứ bình nói riêng. Khi chúng ta chưa hiểu hết vẻ đẹp, giá trị tiềm ẩn sẽ không thể nuôi dưỡng tình yêu đối với dòng tranh này. Đồng thời, đa dạng chủ đề, màu sắc khi sáng tác tranh tứ bình, thể hiện trên các chất liệu khác nhau.

Năm 2021, Hồ sơ quốc gia Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trình UNESCO đề nghị đưa vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. “Hy vọng trong một vài năm tới, chúng ta có cơ hội phục hồi thú chơi tranh, phục hồi giá trị dòng tranh tứ bình nói riêng, tranh dân gian truyền thống nói chung", PGS.TS Bùi Hoài Sơn chia sẻ.

Hoa Quỳnh

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Hàng nghìn người về Khu di tích Kim Liên mừng sinh nhật Bác

Hàng nghìn người về Khu di tích Kim Liên mừng sinh nhật Bác

Khu Di tích Kim Liên, huyện Nam Đàn những ngày này đón hàng ngàn du khách thập phương đến thắp nén tâm hương và dâng hoa lên Chủ tịch Hồ Chí Minh.
“Nợ nước non” khắc họa sâu sắc hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh

“Nợ nước non” khắc họa sâu sắc hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh

Tối mai (19/5), vở kịch hát “Nợ nước non” sẽ chính thức ra mắt công chúng nhân dịp kỷ niệm 132 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, tại Nhà hát Lớn Hà Nội.
Khai mạc Lễ hội Làng Sen và Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc

Khai mạc Lễ hội Làng Sen và Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc

Tối 17/5, Lễ hội Làng Sen và Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc 2022 đã diễn ra tại Khu di tích Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.
Triển lãm “Những tấm gương bình dị mà cao quý”

Triển lãm “Những tấm gương bình dị mà cao quý”

Nhân kỷ niệm 132 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, tại Hà Nội đang diễn ra triển lãm “Những tấm gương bình dị mà cao quý”.
Chương trình nghệ thuật Bác Hồ một tình yêu bao la

Chương trình nghệ thuật Bác Hồ một tình yêu bao la

Kỷ niệm 132 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, tối mai (18/5) tại Nhà hát Lớn Hà Nội sẽ diễn ra chương trình nghệ thuật "Bác Hồ một tình yêu bao la".

Tin cùng chuyên mục

Đêm diễn nghệ thuật ‘Người Mẹ Làng Sen’- lời tri ân với thân mẫu của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Đêm diễn nghệ thuật ‘Người Mẹ Làng Sen’- lời tri ân với thân mẫu của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Chương trình mang đến cho khán giả nhiều ý nghĩa nhân văn cao quý của hình tượng hoa sen, hình tượng cụ Hoàng Thị Loan - thân mẫu Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Thừa Thiên Huế: Trang nghiêm Lễ diễu hành xe hoa đón Phật lịch 2566

Thừa Thiên Huế: Trang nghiêm Lễ diễu hành xe hoa đón Phật lịch 2566

Hàng chục chiếc xe kết hoa trang nghiêm, rực rỡ được rước qua các tuyến phố chính tại Thừa Thiên Huế, thu hút hàng ngàn tăng ni, người dân, du khác tham gia.
Khởi động dự án hợp tác chia sẻ và gìn giữ di sản Việt Nam

Khởi động dự án hợp tác chia sẻ và gìn giữ di sản Việt Nam

Dự án hợp tác “Chia sẻ và gìn giữ di sản Việt Nam” vừa chính thức được Pháp và Việt Nam khởi động, nhằm cụ thể hóa các hoạt động hợp tác văn hóa của hai nước.
Hơn 40 nghìn người tham gia Đại lễ Phật đản tại chùa Ba Vàng

Hơn 40 nghìn người tham gia Đại lễ Phật đản tại chùa Ba Vàng

Ngày 8/5, hàng vạn Phật tử, du khách tại tỉnh Quảng Ninh và các tỉnh thành trên cả nước đã tham gia Đại lễ Phật đản tại chùa Ba Vàng.
Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh trên đảo Cô Tô được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt

Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh trên đảo Cô Tô được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt

Huyện Cô Tô (tỉnh Quảng Ninh) vừa công bố Quyết định và đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh trên đảo Cô Tô
Chiến thắng Điện Biên Phủ qua góc nhìn của giới trẻ

Chiến thắng Điện Biên Phủ qua góc nhìn của giới trẻ

Đã gần 70 năm trôi qua nhưng ba tiếng "Điện Biên Phủ" vẫn là niềm tự hào của mỗi thế hệ người Việt, và biểu tượng của sức mạnh Việt Nam.
Triển lãm hội họa “Điện Biên Phủ” diễn ra từ ngày 7 – 20/5/2022

Triển lãm hội họa “Điện Biên Phủ” diễn ra từ ngày 7 – 20/5/2022

Triển lãm “Điện Biên Phủ” của họa sỹ Mai Duy Minh sẽ diễn ra tại Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, từ ngày 7 – 20/5/2022.
Phố đi bộ Trịnh Công Sơn hoạt động trở lại từ 7/5

Phố đi bộ Trịnh Công Sơn hoạt động trở lại từ 7/5

Bắt đầu từ ngày 7/5/2022, phố đi bộ Trịnh Công Sơn (Quận Tây Hồ, Hà Nội) sẽ hoạt động trở lại.
Đà Nẵng chi 84,26 tỷ đồng tu bổ, tôn tạo di tích Thành Điện Hải

Đà Nẵng chi 84,26 tỷ đồng tu bổ, tôn tạo di tích Thành Điện Hải

TP. Đà Nẵng dự kiến khởi công dự án “Tu bổ, phục hồi, tôn tạo di tích Thành Điện Hải” vào quý IV/2022, hoàn thành năm 2024, với tổng mức đầu tư 84,26 tỷ đồng.
Đại lễ Phật đản chùa Ba Vàng 2022 góp phần “kích cầu” du lịch Quảng Ninh

Đại lễ Phật đản chùa Ba Vàng 2022 góp phần “kích cầu” du lịch Quảng Ninh

Nằm trong chuỗi các sự kiện chào mừng Đại lễ Vesak của Liên Hợp Quốc, Đại lễ Phật đản chùa Ba Vàng 2022 hứa hẹn sẽ góp phần phục hồi du lịch.
Lễ hội Làng Sen- Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc sẽ diễn ra tại Nghệ An

Lễ hội Làng Sen- Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc sẽ diễn ra tại Nghệ An

Lễ hội Làng Sen- Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc năm 2022 sẽ diễn ra từ ngày 17-28/5 tại Nghệ An
Hà Nội tổ chức hội thi Thiếu nhi Thủ đô tuyên truyền, giới thiệu sách năm 2022

Hà Nội tổ chức hội thi Thiếu nhi Thủ đô tuyên truyền, giới thiệu sách năm 2022

“Tiếp bước cha anh – Làm nghìn việc tốt” là chủ đề hội thi Thiếu nhi Thủ đô tuyên truyền, giới thiệu sách năm 2022.
Báo Nhật: Việt Nam là "đối tác quan trọng" với tầm nhìn của Nhật Bản

Báo Nhật: Việt Nam là "đối tác quan trọng" với tầm nhìn của Nhật Bản

Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio cho rằng Việt Nam là “đối tác quan trọng” trong việc hiện thực hóa tầm nhìn về khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở của Nhật Bản.
Ký họa kháng chiến miền Nam: Hồi ức "thời hoa lửa"

Ký họa kháng chiến miền Nam: Hồi ức "thời hoa lửa"

70 ký họa kháng chiến miền Nam nhuộm màu thời gian được chọn mang ra miền Bắc sau 47 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước đang làm sống dậy ký ức hào hùng “thời hoa lửa” của quân và dân Nam bộ…
Thừa Thiên Huế: Ra mắt Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực

Thừa Thiên Huế: Ra mắt Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực

Ngày 29/4, tại thành phố Huế, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế ban hành Quyết định cho phép thành lập Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực tỉnh Thừa Thiên Huế.
Hà Nội: Khai trương tuyến phố đi bộ thứ 4 vào ngày 30/4

Hà Nội: Khai trương tuyến phố đi bộ thứ 4 vào ngày 30/4

Theo kế hoạch ngày 30/4 tới, thị xã Sơn Tây (Hà Nội) sẽ tổ chức khai mạc Năm du lịch Sơn Tây – xứ Đoài và khai trương Tuyến phố đi bộ Thành cổ Sơn Tây. Đây sẽ là tuyến phố đi bộ thứ 4 của thành phố Hà Nội.
Nhiều hoạt động tham quan, trải nghiệm tại Yên Bái dịp nghỉ lễ 30/4, 1/5

Nhiều hoạt động tham quan, trải nghiệm tại Yên Bái dịp nghỉ lễ 30/4, 1/5

Bà Lê Thị Thanh Bình, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Yên Bái cho biết: Trong dịp nghỉ lễ 30/4, 1/5 năm nay, tất cả địa phương trên địa bàn tỉnh Yên Bái sẽ tổ chức các hoạt động tham quan, trải nghiệm, du lịch nhằm tái khởi động lại ngành công nghiệp không khói sau quãng thời gian tạm dừng hoạt động do ảnh hưởng của dịch COVID-19.
Đặc sắc ngày hội văn hoá Hàn Quốc tại Quảng Nam

Đặc sắc ngày hội văn hoá Hàn Quốc tại Quảng Nam

Nằm trong chuỗi sự kiện Năm du lịch Quốc gia 2022, “Những ngày văn hóa Hàn Quốc tại Quảng Nam” với nhiều hoạt động sôi nổi, hấp dẫn, hứa hẹn mang lại những màu sắc mới cho mùa lễ hội năm nay.
Đắk Lắk sẽ tổ chức đêm nhạc “Khát vọng Dam Săn” tri ân nhạc sĩ Nguyễn Cường

Đắk Lắk sẽ tổ chức đêm nhạc “Khát vọng Dam Săn” tri ân nhạc sĩ Nguyễn Cường

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk vừa thống nhất kế hoạch tổ chức đêm nhạc biểu diễn ca kịch "Khát vọng Dam Săn" vào ngày 1/5 nhằm tri ân nhạc sĩ Nguyễn Cường 40 năm đến với Cao Nguyên. Đồng thời phục dựng, bảo tồn, tôn vinh giá trị văn hóa dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh, kích cầu du lịch vùng cao.
Sắp diễn ra Lễ hội "Tinh hoa gia vị Việt"

Sắp diễn ra Lễ hội "Tinh hoa gia vị Việt"

Từ ngày 28/4 đến 1/5/2022 tới đây, tại TP. Hồ Chí Minh sẽ diễn ra Lễ hội "Tinh hoa gia vị Việt" hội tụ hơn 1.000 loại sản phẩm gia vị của Việt Nam từ khắp các vùng miền trên cả nước.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động